Trong khi đó ở Ninh Thuận, Dự án nhà máy Điện hạt nhân đã được quy hoạch, chính quyền xã lại "bật đèn xanh" cho nhiều hộ dân xây nhà (xem ảnh). Cả hai cách làm này đều sai lầm nghiêm trọng. Nhiều người có đất trong vùng dự án nhà máy Điện hạt nhân có đơn tố cáo chính quyền thôn, xã quy chủ cho người khác để… ăn chia...

Đất của người này sử dụng, giấy lại người khác đứng tên

Đơn của ông Lê Công Chỉ ở thôn Sơn Hải, xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam cho biết, cha mẹ ông có 5 người con và sử dụng 6 ha đất do ông bà để lại. Những năm 1960 - 1975, cả 5 anh em ông đều thoát li tham gia kháng chiến, đất bỏ hoang không ai cày cấy. Sau 1975, ông trở về phục hóa cả 6 ha đất. Năm 2008, Chính phủ có quyết định quy hoạch dự án nhà máy Điện hạt nhân ở đây. Thế là đất đai của ông tuy vẫn do ông quản lí, nhưng giấy tờ thì chính quyền xã đem ghi tên người khác để họ được hưởng tiền bồi thường.

Ông Lê Công Chỉ bên những "vườn không nhà trống".

Đến địa danh Cây Sầm, ông Lê Công Chỉ cho biết có một ha đất của ông. Năm 1986, ông Chỉ cho ông Nguyễn Văn Trốn mượn, sản xuất chỉ một vụ, năm sau trả lại. Thế mà nay ông Trốn kê khai gian dối, xã không xác minh, cứ thế quy chủ cho ông Trốn. Ông Chỉ khiếu nại, xã chưa giải quyết, sau đó mở đường quốc phòng, đi qua đất này, thế là cán bộ địa chính Trần Bá Hòa trực tiếp nhận tiền bồi thường về cho xã rồi đưa cho ông Trốn 77.227.000 đồng trong khi một ha đất ở đây được bồi thường hỗ trợ trên 2 tỉ đồng. Ông Chỉ gửi đơn đến huyện, đến tỉnh. Sau đó xã tổ chức hòa giải hai lần, nhưng cố ý gây bất lợi cho ông Chỉ.

Cụ Nguyễn Văn Chính sinh năm 1923, ông Nguyễn Văn Mọi sinh năm 1944 đều ở thôn Vĩnh Trường và ông Nguyễn Văn Thôn, sinh năm 1957, ở thôn Sơn Hải đều biết rất rõ đất này do ông Chỉ sử dụng từ lâu, không bị tranh chấp. Ông Nguyễn Văn Mọi cho biết, sau những năm 90 thế kỉ trước, hằng năm ông vẫn cày mướn cho nhà ông Chỉ trên các thửa đất này. Khi hòa giải, các nhân chứng đến nhưng chính quyền xã không cho họ vào dự để tham gia ý kiến, nhằm gây bất lợi cho ông Chỉ. Biên bản hòa giải chỉ ghi ý kiến của hai Trưởng thôn. Ông Nguyễn Thành Du, Trưởng thôn Vĩnh Trường cho rằng trước kia đất này do ông Chỉ sử dụng, nhưng về sau thì ông Trốn sử dụng (xin lưu ý ông Nguyễn Thành Du là người đang bị ông Lê Công Chỉ tố cáo móc nối với những người xấu để chiếm đất của ông). Còn ông Lê Văn Dục, Trưởng thôn Sơn Hải lại khẳng định đó là đất ông Chỉ sử dụng ổn định từ trước giải phóng.

Làm nhà để chiếm đất

Ông Lê Công Chỉ cho biết, 4 ha đất của ông (2ha ở Cây Nhong và 2ha ở Suối Sâu) cũng bị xã quy chủ cho người khác, ông đang khiếu nại mà chưa được giải quyết. Tuy nhiên, ông Chỉ không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều người ở hai thôn Vĩnh Trường và Sơn Hải đang quản lí sử dụng đất cũng bị chính quyền làm giấy tờ cho người khác đứng tên. Bà Hồ Thị Thanh tố cáo, bà có 1,5 ha đất nằm ở thôn Sơn Hải, nhưng bị Trưởng thôn Vĩnh Trường kí xác nhận giả, mượn tên một người đứng bán cho ông Nguyễn Thế Đại ở tận thành phố Phan Rang - Tháp Chàm. Không hiểu sao chuyện "giả mua bán" ấy lại được chính quyền xã, huyện tin và cấp sổ đỏ cho ông Đại?

Hàng trăm căn nhà làm trên đất người khác, không phải để ở mà để tranh chấp.

Ông Chỉ đưa chúng tôi đến địa danh Giếng Làng, nơi có một ha đất của ông trong phạm vi dự án nhà máy Điện hạt nhân, hàng trăm căn nhà đã hoàn chỉnh nhưng cửa đóng then cài, tuyệt nhiên không một bóng người. Tôi đếm một hồi, ước chừng chưa đến một nửa mà đã được hơn trăm nhà. Ông Chỉ cho biết, đây là đất của ông, đã bị các "chức sắc" thôn, xã chia cho người thân nơi khác đến làm nhà với mục đích buộc Nhà nước bồi thường nhà và đất khi dự án triển khai. Ông Lê Công Chỉ cho biết, ông đã khiếu nại từ xã lên huyện, lên tỉnh, nhưng các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chưa đến nơi đến chốn.

Chuyện khiếu kiện, tranh chấp trong vùng Quy hoạch Dự án nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận người này chiếm đất người khác, người nọ bán đất của người kia… là do cán bộ "sáng tác" và "đạo diễn". Sau khi công bố Quy hoạch Dự án nhà máy Điện hạt nhân vào năm 2008, người ta mới nghĩ ra chuyện này. Vậy mà các giấy "mua bán" đất đều ghi "lùi" thời gian trước ngày Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực? Sự thật là ở đây khí hậu rất khắc nghịêt, canh tác phải dựa vào nước trời mà lượng mưa lại thấp nhất toàn quốc, đất đai bạc màu nên người ta chỉ độc canh, một năm làm, hai, ba năm nghỉ đối với những cây ngắn hạn trên dưới 3 tháng mà năng suất vẫn rất thấp. Trước năm 2008, khi chưa có dự án nhà máy Điện hạt nhân thì đất ở đây cho cũng không ai lấy. Nếu có nhiều người từ xa đến mua đất trước khi Luật Đất đai năm 2003 ra đời là chuyện hoang đường. Thế nhưng, UBND huyện Thuận Nam vẫn cấp sổ đỏ như thường? Huyện cũng bị lừa chăng, hay chính huyện đã bày mưu cho xã gây nên sự hỗn loạn này để thừa cơ "đục nước béo cò" ? Thiết nghĩ, Thanh tra tỉnh Ninh Thuận nên sớm vào cuộc, giúp lãnh đạo tỉnh làm rõ việc này để giải quyết tranh chấp và xử lí cán bộ làm sai. Còn việc hàng trăm người làm nhà trên đất không thuộc quyền sử dụng của họ để buộc Nhà nước bồi thường giá trị nhà, đất là không thể chấp nhận được.

Trần Mỹ