Tiền nhiều, chở chẳng bao nhiêu

Chi phí trợ giá tăng nhiều, chất lượng phục vụ xuống cấp đang là những bài toán nan giải trong chiến lược phát triển xe buýt thành phố trong những năm tới. Theo Trung tâm Vận tải hành khách công cộng năm 2011, TP trợ giá cho xe buýt 1.269 tỉ đồng (tăng 49% so với năm 2010) và dự kiến năm 2012 tăng lên 1.500 tỉ đồng. Chi phí trợ giá tăng 50% trong khi chỉ tăng được 10% số lượng hành khách chứng tỏ hiệu quả của xe buýt chưa cao. Các chuyên gia tính toán nếu tiếp tục tình trạng này, để tăng lên 25% hành khách đi xe buýt thì tiền trợ giá xe buýt tới đây có thể sẽ lên đến hàng chục nghìn tỉ đồng. Tại các cuộc họp HĐND, các đại biểu đề nghị TP nên thay đổi phương thức trợ giá xe buýt nếu không hiệu quả.

Ông Trần Quang Phượng, Giám đốc Sở Giao thông vận tải TP giải thích, trợ giá xe buýt năm nay tăng chủ yếu do điều chỉnh giá nhiên liệu năm 2011 lên năm lần và tăng tiền lương công nhân. Xe buýt vẫn là phương tiện được nhiều người lao động, học sinh, sinh viên sử dụng nên cần thiết duy trì trợ giá xe buýt. Hai yếu tố này cấu thành đơn giá chi phí xe buýt rất lớn. Ngành giao thông luôn tìm cách cải tiến và hợp lí hóa hệ thống xe buýt, từ bố trí xe đến luồng tuyến, cắt giảm những luồng tuyến không hiệu quả.

Điều đáng ngại nữa là chất lượng xe buýt đang xuống cấp một cách báo động. Ông Phùng Đăng Hải, Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX Vận tải TP Hồ Chí Minh (đơn vị chiếm gần 1/3 tổng số xe buýt trên địa bàn) thừa nhận: Hầu hết số xe buýt hoạt động trên địa bàn TP hiện đã có tuổi thọ gần chục năm, cần được đại tu. Đơn vị ông có hơn 800 xe buýt, gần 20% số xe cần được đại tu. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do hoạt động khó khăn, chủ phương tiện không bỏ chi phí sửa chữa.

Ưu tiên xe buýt

Trung tâm Vận tải hành khách công cộng cho biết, năm qua tổng khối lượng vận tải đạt 552,1 triệu lượt HK (đáp ứng 10% nhu cầu đi lại của nhân dân TP) tương đương 1.512.732 lượt HK/ngày, tăng 1% so với năm 2010, vượt 1,5% so với kế hoạch năm 2011. Để nâng cao hiệu quả hoạt động xe buýt, năm nay TP chính thức triển khai công tác giám sát hoạt động xe buýt bằng thiết bị giám sát hành trình (GPS). Đồng thời đẩy mạnh việc áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật vào quản lí và điều hành hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt (Smart Card, thùng bán vé tự động, GIS, tin học...) và tăng cường tuyên truyền hoạt động xe buýt, trả lời điện thoại nóng, phát hành sổ tay chỉ dẫn về xe buýt, in sơ đồ xe buýt phát miễn phí cho hành khách... TP tiếp tục hoàn thiện quy hoạch phát triển vận tải hành khách công cộng đến năm 2025. Sắp xếp lại mạng lưới tuyến, điều chỉnh một số lộ trình trùng lắp, xác lập biểu đồ hoạt động và điều chỉnh chủng loại phương tiện cho phù hợp với thực tiễn luồng hành khách từng tuyến để đáp ứng nhu cầu của hành khách, giảm dần các phương tiện xe cá nhân, xe ta-xi; triển khai xây dựng các đầu mối trung chuyển xe buýt tại Đầm Sen, Ngã Ba Giồng, ngã tư Tân Quy, đây là những khu vực cửa ngõ với lưu lượng đi lại rất đông vào giờ cao điểm.

Ùn tắc giao thông là rào cản lớn cho phát triển xe buýt, đề nghị các cơ quan chức năng nghiên cứu thực hiện thí điểm một số làn đường cho các tuyến xe buýt nhanh và phát triển loại hình xe buýt phục vụ học sinh, công nhân theo sức chở phương tiện phù hợp với từng lộ trình hoạt động chứ không đầu tư tràn lan gây lãng phí.

Thành Dũng